ابو الفضل مير محمدى زرندى

12

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

مىنمايد و در اوامر رسول خدا نيز آنچه در آخر ، از آن حضرت صادر شده بايد مورد امتثال قرار گيرد و سورهء مائده ، آخرين سوره‌اى است كه بر آن حضرت نازل شده و آياتى كه در قبل بوده ( در موارد تعارض با آيات سورهء مائده ) منسوخ مىگردد و اين سوره موقعى به آن حضرت نازل گشت كه سوار بر استرابلقى بود و سنگينى وحى چنان در آن حيوان تأثير كرده بود كه نزديك بود شكمش به زمين برسد و حالت اغمايى عارض حضرت شد كه دست خود را بر سر منبه بن وهب جمحى نهاد تا آن حالت بر طرف گشت و سورهء مائده را قرائت نمود و خود آن حضرت به آن سوره عمل كرد و ما هم عمل كرديم . اشكال و جواب آن ممكن است اشكال شود كه از روايت فوق ، استفاده مىشود كه در نزول سورهء مائده ، جبرئيل واسطه نبوده پس نمىتوان گفت : تمام قرآن ، توسط جبرئيل ( عليه السلام ) نازل شده است . اما در جواب اشكال بايد گفت : اولا در روايت ، تصريح نشده كه جبرئيل در نزول سورهء مائده واسطه نبوده است ؛ مگر به ضميمه روايتى كه دلالت داشت به اين كه هر گاه جبرئيل ، واسطه در وحى نبوده پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) چنين حالتى پيدا مىكرده است . و ثانيا اين حديث ، علاوه بر تأملى كه در دلالت آن مىباشد ( كه بررسى آن موجب اطاله مىشود ) از جهت سندهم صلاحيت استدلال را ندارد زيرا عياشى كه راوى حديث است از عيسى بن عبد اللّه نقل مىكند و معلوم است كه راويان واسطه در اثناى حديث حذف شده و معلوم نيستند ، بنابر اين ، احراز اعتبار حديث از حيث سند ، مقدور نيست . در خاتمهء بحث با توجه به مطالب ذكر شده بايد گفت : جبرئيل ( عليه السلام ) در تمام قرآن شريف واسطه بوده و قرآن را به پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) نازل نموده و گاهى هم وحىهاى غير قرآنى به پيغمبر مىشده كه چون مستقيما و بلا واسطه بوده است در اثر عظمت خداوند بزرگ حالتى مانند اغماء ، به پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) عارض مىشده است .